Czy można sprawić, żeby czytanie przestało być obowiązkiem, a stało się realnym doświadczeniem i przygodą? Czy biblioteka może być miejscem, do którego uczniowie chcą wracać nie dlatego, że muszą, ale dlatego, że chcą? Podczas Konferencji „Liczymy się dla edukacji” Beata Malentowicz z Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej pokazała, że odpowiedź brzmi: tak – pod warunkiem, że zmienimy sposób myślenia o pracy z książką.

Jej wystąpienie było zaproszeniem do świata, w którym czytanie nie kończy się na tekście, ale staje się doświadczeniem, emocją i wspólnym przeżyciem.

Książka jako początek przygody

Punktem wyjścia była prosta, ale ważna myśl: czytać można wszędzie. W miejskiej dżungli, na pustyni, w górach, ale też siedząc wygodnie w fotelu i podróżując wyobraźnią.

To właśnie ta podróż – poznawanie świata, ludzi, emocji i historii – jest największą wartością czytania. Jednak sama świadomość tego nie wystarczy, żeby przekonać dzieci i młodzież do książek. Dlatego biblioteka musi znaleźć własny sposób, by tę wartość pokazać.

Kluczowe staje się jedno pytanie: jak pracować z książką, żeby uczniowie chcieli wracać?

Od czytania do przeżywania

Odpowiedź, którą zaprezentowała prelegentka, opiera się na doświadczeniu. Czytanie w bibliotece nie jest działaniem oderwanym od rzeczywistości. To dopiero pierwszy krok.

Dalej pojawia się rozmowa, wspólna refleksja, a następnie działanie – zadania, zabawy, aktywności, które pozwalają „wejść” w świat książki.

To podejście można streścić w trzech krokach:

• czytanie,
• omawianie,
• działanie.

Dzięki temu książka przestaje być tekstem, a staje się przeżyciem. Angażuje emocje, rozwija wyobraźnię i daje przestrzeń do tworzenia.

Biblioteka dla każdego – od przedszkolaka po nauczyciela

Jednym z największych wyzwań biblioteki pedagogicznej jest różnorodność odbiorców. To nie tylko dzieci, ale także nauczyciele, którzy również potrzebują wsparcia, inspiracji i narzędzi do pracy.

Dlatego działania biblioteki są wielopoziomowe:

• zajęcia dla najmłodszych,
• aktywności dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych,
• wsparcie dla nauczycieli i bibliotekarzy.

To właśnie ta „patchworkowość” – łączenie różnych potrzeb, tematów i metod – staje się jej największą siłą.

Biblioterapia i rozmowa o świecie dzieci

W pracy z książką pojawia się także element biblioterapii. To podejście, które pozwala lepiej zrozumieć emocje i doświadczenia dzieci, nawet jeśli nie znamy ich indywidualnych historii.

Bo w bibliotece sytuacja jest inna niż w szkole. Dzieci przychodzą jako grupa, często anonimowa, bez kontekstu wychowawczego. Dlatego zajęcia muszą być uniwersalne, ale jednocześnie trafiające w realne potrzeby.

Tematy, które pojawiają się najczęściej, to:

• emocje i relacje,
• wartości i współpraca,
• życzliwość i tolerancja,
• przyroda i odpowiedzialność za świat.

Nauka przez zabawę i wyobraźnię

Ważnym elementem działań biblioteki jest kreatywność. Praca z picture bookami, tworzenie własnych historii, kaligrafia, eksperymentowanie z formą książki – wszystko to buduje relację z tekstem w zupełnie inny sposób niż tradycyjna lektura.

To także przestrzeń dla dzieci o różnych potrzebach edukacyjnych, które często lepiej odnajdują się w obrazach, działaniach i doświadczeniu niż w samym tekście.

Czytanie jako wyzwanie i zabawa

Biblioteka nie ogranicza się do zajęć. Ważnym elementem są także:

• konkursy,
• gry biblioteczne,
• escape roomy,
• akcje czytelnicze.

Szczególnie ciekawym przykładem są konkursy przyrodnicze, które łączą książkę z wiedzą i twórczością. Uczniowie tworzą leporella, książki tunelowe czy własne przewodniki, korzystając z różnych materiałów i technik.

To pokazuje, że książka może być punktem wyjścia do działań interdyscyplinarnych, łączących wiedzę, kreatywność i praktykę.

Wsparcie dla nauczycieli

Równie istotnym obszarem działalności jest praca z nauczycielami. Biblioteka oferuje:

• sieci współpracy,
• szkolenia,
• materiały edukacyjne,
• webinary i konferencje,
• rekomendacje książek i dobrych praktyk.

To wsparcie ma charakter praktyczny – odpowiada na konkretne potrzeby szkół i pomaga wdrażać nowe rozwiązania w pracy z uczniami.

Biblioteka jako przestrzeń inspiracji

Z wystąpienia wyłania się obraz biblioteki jako miejsca otwartego, dynamicznego i twórczego. Takiego, które:

• reaguje na potrzeby uczniów i nauczycieli,
• łączy różne formy pracy,
• inspiruje do działania,
• buduje trwałą relację z czytaniem.